Pafos Net

Ελληνόσπηλιοι: Η «μυστική» υπόγεια πολιτεία της Πάφου

title image

Είναι της ίδιας εποχής και της ίδιας τεχνοτροπίας με τους Τάφους των Βασιλέων, με πολλούς μάλιστα να τους θεωρούν το ίδιο εντυπωσιακούς. Ενώ όμως οι τελευταίοι αποτελούν ένα από τα σημαντικότερα αρχαιολογικά μνημεία της παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς, το περί ου ο λόγος μνημείο είναι άγνωστο ακόμη και σε πολλούς παφίτες.

Ο λόγος για τους Ελληνόσπηλιους, ένα ταφικό σύστημα στη συνοικία Αναβαργός στον Δήμο Πάφου, που μόλις πρόσφατα άρχισε να αποκτά τη σημασία που της αποδίδουν αρχαιολόγοι και άλλοι επιστήμονες. Πρόκειται, όπως και στην περίπτωση των Τάφων των Βασιλέων ή των αντίστοιχων γνωστότερων χώρων στον Άγιο Γεώργιο Πέγειας, για μια αρχαία νεκρόπολη, επί της ουσίας. Ένα αρχαιολογικό χώρος μεγάλης σπουδαιότητας σύμφωνα με τους αρχαιολόγους, αλλά άγνωστος για τους ξένους επισκέπτες, αλλά και για πολλούς κύπριους, ακόμη και πάφιους.

Είναι δε χαρακτηριστικό της «λήθης» που τους περιβάλλει το γεγονός ότι για τους Ελληνόσπηλιους δεν υπάρχουν ακόμη καταγεγραμμένες εκτενείς μελέτες στο Τμήμα Αρχαιοτήτων, αν και οι λειτουργοί του τελευταίου ασχολούνται με το μνημείο και μάλιστα αυτή την περίοδο είναι σε εξέλιξη εργασίες καθαρισμού του.

Οι Ελληνόσπηλιοι βρίσκονται στη νότια πλευρά της συνοικίας Αναβαργός, στα βόρεια όρια του Δήμου Πάφου. Σύμφωνα με αρχαιολογικούς λειτουργούς και μελετητές, αποτελούν μέρος ενός εκτενούς νεκροταφείου των Ελληνιστικών και Ρωμαϊκών χρόνων με αρκετά δείγματα λαξευτών τάφων από τους οποίους πολλοί έχουν συληθεί. Ότι απέμεινε είναι τρία συνεχόμενα και αλληλένδετα μνημειακά ταφικά σύνολα, με ιδιαίτερα αρχιτεκτονικά γνωρίσματα. Κηρύχθηκαν αρχαία μνημεία Α΄ Πίνακα από το Τμήμα Αρχαιοτήτων.

Επιστήμονες που κατά καιρούς ασχολήθηκαν με τον χώρο υποστηρίζουν ότι ο μεγαλύτερος και σημαντικότερος από τους τρεις τάφους συναγωνίζεται στις λεπτομέρειες της αρχιτεκτονικής του κατασκευής τη μεγαλοπρέπεια και επιβλητικότητα των Τάφων των Βασιλέων στην Κάτω Πάφο.

anavargos2

Οι Ελληνόσπηλιοι αποτελούν ένα μεγάλο και ενιαίο ταφικό συγκρότημα, ολότελα λαξευμένο στο σκληρό ασβεστολιθικό βράχωμα που πλαισιώνεται από μια τετράγωνη υπαίθρια αυλή, βάθους τριών περίπου μέτρων από την επιφάνεια του εδάφους.

Στη νότια και ανατολική πλευρά της αυλής σχηματίζονται δυο ομοιόμορφες στοές πλάτους 1,45 μέτρων, που η κάθε μια υποβαστάζεται από οκτώ τετράγωνους μονολιθικούς πεσσούς σε ευθύγραμμη διάταξη.

Στους κάθετους λαξευτούς τοίχους των δυο στοών επινοήθηκαν σε ίσες αποστάσεις διάφορα ανισομεγέθη ορθογώνια ανοίγματα-δρόμοι που οδηγούν σε μεγάλους νεκρικούς θαλάμους, ορθογώνιου ή τετράγωνου σχήματος με επίπεδες στέγες.  

Ο μεγαλύτερος νεκρικός θάλαμος βρίσκεται στο μέσο του τοίχου της νότιας στοάς και είναι προσιτός από μια μεγάλη είσοδο με επιμελημένη, εγχάρακτη γραμμική διακόσμηση.                                        

anavargos3

Το σύνολο των αρχιτεκτονικών δεδομένων του τάφου εντάσσεται χρονολογικά στο τέλος των Ελληνιστικών και τις αρχές των Ρωμαϊκών χρόνων και θυμίζει τη γενική αρχιτεκτονική μορφή των τάφων των Βασιλέων στην Κάτω Πάφο. Όλοι οι νεκρικοί θάλαμοι φαίνεται να χρησιμοποιήθηκαν για πολλές διαδοχικές ταφές κυρίως στη Ρωμαϊκή εποχή τις οποίες συνόδευαν πλούσια ταφικά κτερίσματα τα οποία καρπώθηκαν οι άγνωστοι μέχρι σήμερα τυμβωρύχοι.

Οι Ελληνόσπηλιοι χρησιμοποιήθηκαν και στους χριστιανικούς χρόνους ως «ασκηταριά», σύμφωνα με τις μελέτες από το Ίδρυμα της Μονής Κύκκου, αλλά και από τις έρευνες των αρχαιολόγων. Αρκετοί ασκητές χρησιμοποιούσαν τους χώρους για την ασκητική τους, όπως συνέβαινε και σε άλλους παρόμοιους χώρους.

anavargos4